Examenvragen bij hoofdstuk 5: Ecologie

Je beoordeelt drie uitspraken over de groei van de nijlpaardenpopulatie in afbeelding 2. Dit test populatiegroei, dichtheidsafhankelijke factoren en het begrip niche.

Je geeft een voorbeeld van een biotische factor die de groei van de nijlpaardenpopulatie kan beperken, en je legt uit hoe. Dit test het verschil tussen biotische en abiotische factoren.

Je beschrijft met een voorbeeld hoe nijlpaarden de successie op het land tegengaan, en wat dat doet met de climaxsoorten. Dit test het begrip successie.

Je kiest het proces dat verklaart waarom organismen hoger in de voedselketen relatief meer ${}^{15}\text{N}$ bevatten. Elke keuze gaat over aminozuren met de lichtere isotoop ${}^{14}\text{N}$.

Je redeneert dat de metingen in afbeelding 4 passen bij de hypothese dat nijlpaarden plantenmateriaal van het land naar het water brengen. Dit test het gebruik van isotopen om de herkomst van stoffen te bepalen.

Je verklaart waarom de zuurstofconcentratie in meren met nijlpaarden 's nachts en overdag anders verloopt dan in meren zonder nijlpaarden. Dit test fotosynthese, afbraak door reducenten en eutrofiëring.

Je beoordeelt voor vier gevolgen van de nijlpaarden of ze de biodiversiteit verhogen. Dit test wat biodiversiteit is en hoe concurrentie, habitats en eutrofiëring die beïnvloeden.

Je bepaalt of jakobskruiskruid een climaxsoort of een pioniersoort is, met een toelichting uit de tekst. Dit test de kenmerken van soorten in de successie.

Je beargumenteert of de jakobskruid-aardvlo op die weilanden een exoot is. Dit test het begrip exoot.

Je vult in het schema van de levenscyclus van Taenia solium de ontbrekende woorden in bij P, Q, R en S. Dit test de begrippen eindgastheer en tussengastheer bij een parasiet.

Je bepaalt op welk type eiland het aantal soorten het kleinst is volgens de eilandtheorie van McArthur en Wilson: groot of klein, dicht bij of ver van het vasteland. Dit test de eilandtheorie.

Je legt in twee stappen uit hoe korte poten de oppervlakte-inhoudsverhouding veranderen en waarom dat energie spaart. Dit gaat over warmteregulatie bij warmbloedige dieren.

Je bepaalt voor drie effecten van een hogere temperatuur of de netto primaire productie (NPP) van de vegetatie daardoor wel of niet toeneemt. Dit test het verschil tussen bruto en netto primaire productie.

Je verklaart waardoor sommige herbivoren kunnen afnemen terwijl de vegetatie productiever wordt. Dit test relaties tussen soorten.

Je beoordeelt drie uitspraken over afbeelding 3: het verband tussen de dikte van de ijslaag en het aandeel rendieren dat aan de kust voedsel zoekt.

Je verklaart hoe het eten van zeewier door de rendieren de stikstofkringloop op de toendra verandert.

Je vult twee woorden in: wat was nog niet bezet, en wat gebeurde er met de successie. Dit test de begrippen habitat, niche, ecosysteem en successie.

Je verklaart waarom ambrosia zich pas de laatste jaren in Nederland heeft gevestigd. Dit test het verband tussen klimaat en het voltooien van een levenscyclus.

Je zegt of ambrosia een pioniersoort of een climaxsoort is en noemt een kenmerk dat dat ondersteunt. Dit test de begrippen uit de successie.

Je geeft een mogelijke verklaring waarom extra bladhaantjes in Noord-Amerika ambrosia niet effectief bestrijden. Dit test populatie-interacties in een ecosysteem.

Je bepaalt welke van twee uitspraken over de tolerantiecurven in afbeelding 4 juist is. Dit test het lezen van een tolerantiecurve: waar de voorspelde overlevingskans boven 0 ligt, kan de soort leven.

Je noemt twee verschillende biotische factoren die de overlevingskans van het bladhaantje kunnen beïnvloeden. Dit test het verschil tussen biotische en abiotische factoren.

Je bepaalt op welke bodem de symbiose met knolletjesbacteriën een vlinderbloemige het meeste voordeel geeft. Dit test de rol van knolletjesbacteriën in de stikstofkringloop.

Je legt uit waarom een kortere stengel van witte klaver nadelig is voor de knolletjesbacteriën als er ook andere planten staan. Dit test lichtconcurrentie en de symbiose tussen plant en bacterie.

Je geeft een argument waarom de maisstengelboorder in Nederland niet als exoot geldt. Dit test het begrip exoot.

Je noemt het type afweer van de maisplant dat door de rups wordt verminderd. Dit test de afweer van planten.

Je noemt de vorm van symbiose tussen de maisstengelboorder en de schimmel. Dit test de vormen van samenleving tussen soorten.

Je berekent hoeveel meer droge stof per hectare het meest productieve sorghumras oplevert dan mais. Dit test het omrekenen van versgewicht en droge-stofgehalte naar droge stof per hectare.

Je kiest het energiestroomschema dat past bij runderen die sorghum C7 eten. Dit test de energiestromen in een voedselketen en de verteringscoëfficiënt. De vier schema's in het boekje laten de ingenomen energie (I) zien, verdeeld in P, F en R:

• A: P klein, R klein, F groot (ongeveer 60% van I);
• B: R groot, P klein, F ongeveer een kwart van I;
• C: P groot (ongeveer driekwart van I), R en F klein;
• D: R middelgroot, P klein, F bijna de helft van I.

Je kiest welke van twee uitspraken over fosfaat en algenbloei juist is. Dit test het begrip beperkende factor en de tolerantiegrenzen.

Je beschrijft een proefopzet om te onderzoeken in hoeverre waterplanten de fosfaatconcentratie van het oppervlaktewater verlagen. Dit test het ontwerpen van een experiment met een controlegroep.

Je noemt een eigenschap van Striga waaruit blijkt dat het geen climaxsoort is. Dit test de kenmerken van pionier- en climaxsoorten bij successie.

Je beoordeelt twee uitspraken over de symbiose tussen mycorrhiza-schimmels en sorghum en kiest welke juist is. Dit test mutualisme en voedingswijzen.

Je geeft twee redenen waarom wieden Striga weinig effectief bestrijdt. Dit test de levenscyclus van een parasiet.

Je beschrijft de opzet van een veldexperiment en noemt de metingen voor de netto primaire productie van sorghum. Dit test de opzet van een experiment en het begrip netto primaire productie.

Je koppelt drie maatregelen aan strategie P (kieming remmen of voorkomen) of Q (voortijdig laten ontkiemen). Dit test de rol van strigolactonen en fosfaat.

Je legt uit dat de voortplanting van de robuuste variant (via wortelstokken) invloed kan hebben gehad op het uitsterven van de populatie in de Waddenzee. Dit test het verband tussen ongeslachtelijke voortplanting, genetische variatie en kwetsbaarheid van een populatie.

Je legt uit waarom de onderzoekers deze zeven combinaties van behandelingen hebben opgenomen, en noteert het nummer van de controle. Dit test het opzetten van een experiment met meerdere factoren.

Je noteert tot welk trofisch niveau (of welke niveaus) de tijgermug als larve behoort, en als volwassen vrouwtje. Dit test trofische niveaus in een voedselketen.

Je noteert bij drie relaties in afbeelding 4 (mens, tijgermug, chikungunya-virus) welke vorm van symbiose het best past. Dit test parasitisme, commensalisme en mutualisme.

Je legt uit hoe warkruid profiteert van het doorgeven van informatie tussen planten. Dit test het verband tussen de signaalstof (jasmijnzuur) en de voedselvoorziening van de parasiet.

Je noemt de vorm van symbiose tussen mug en Plasmodium en tussen Plasmodium en mens. Dit test het onderscheid tussen mutualisme, commensalisme en parasitisme.

Je kiest het diagram dat past bij de verspreiding van het gene-drive-construct en je verklaart het verloop. Dit test het verband tussen een gene drive en de populatiegrootte.

Je legt uit waarom in Limfjorden netto weinig CO₂ wordt vastgelegd, hoewel de netto primaire productie hoog is. Dit test het verschil tussen productie en vastlegging van koolstof in een ecosysteem.

Je legt uit waarom de chlorofyl-A-concentratie een betere schatting geeft van de hoeveelheid fytoplankton dan de biomassa. Dit test het verschil tussen een stof die bij één groep hoort en een totaalmaat.

Je verklaart waarom fytoplankton zich sneller deelt bij wind en waarom de delingssnelheid met de diepte verandert. Dit test de factoren die fotosynthese en groei bepalen.

Je verklaart waardoor de afbraak van fytoplankton tot vissterfte leidt, en hoe mosselen dat tegengaan. Dit test het verband tussen eutrofiëring, reducenten en zuurstof.

Je noemt een kenmerkende eigenschap van pioniersoorten en legt uit waardoor ze daardoor veel op akkers voorkomen. Dit test de eigenschappen van pioniersoorten bij een nieuwe, kale bodem.

Je geeft de oorzaak van het verschil in nettoproductie tussen fosfaat (80 mg/kg) en fosfiet (80 mg/kg), voor B. distachyon en voor de transgene katoenplanten. Dit test het lezen van een staafdiagram en het verband met concurrentie.

Je beschrijft twee gevolgen van een hogere temperatuur op Spitsbergen die ervoor kunnen zorgen dat er meer voedsel voor ganzen is. Dit test het effect van een abiotische factor op producenten.

Je noteert het trofische niveau van Daphnia met de biologische term. Dit test trofische niveaus in een voedselketen.

Je beschrijft een experiment om de hypothese te toetsen dat watervlooien de algenbloei in de meertjes van Spitsbergen verhinderen, en geeft aan welk resultaat de hypothese bevestigt. Dit test de opzet van een experiment met een controle.

Je beschrijft een voordeel van trekken dat uit het onderzoek volgt en een nadeel van trekken. Dit test het afleiden van een conclusie uit gegevens en kennis van het leven van trekvogels.

Je legt uit waardoor eeuwenoude plantenresten in de bodem niet zijn afgebroken. Dit test de voorwaarden voor afbraak door reducenten.

Je legt uit waarom koraaldiertjes met zoöxanthellen niet dieper voorkomen dan ongeveer 50 meter. Dit test het verband tussen symbiose, fotosynthese en licht.

Je bepaalt van vier gegevens over het rif of ze de zoöxanthellen een voordeel geven ten opzichte van algen die vrij in het water leven. Dit test de voordelen van een symbiose.

Je noteert welke metingen nodig zijn om de route van mucus via sponzen naar detritivoren aan te tonen, en welke uitkomst die route bevestigt. Dit test het begrip van een onderzoek met een zwaar isotoop als merker.

Je bepaalt welke plaats in het voedselweb de sponzen hebben. Dit test het onderscheid tussen producent, consument en reducent.

Je bepaalt van vier processen uit de stikstofkringloop of ze toenemen bij hogere temperatuur. Dit test het lezen van een schema en de namen van de processen.