Kameleon bekent kleur

Opgave 7 (vraag 34 t/m 39) uit eindexamen Biologie HAVO 2025 tijdvak 2

Bij elke vraag: uitleg stap voor stap, het antwoordmodel en feedback van de AI-docent.

Vraag 34

[P] Populatie- en ecosysteemniveau [P1] Regulatie van ecosystemen [Biologie voor Jou] H7: Ecologie en milieu [Nectar] H7: Soorten en relaties

2p

Kameleon bekent kleur

In 1972 kwam er op Oahu, een eiland van Hawaï, een vracht aan met 36 driehoornkameleons uit Kenia. De dieren ontsnapten en nu komt de soort algemeen voor op het eiland Oahu.

Driehoornkameleons gebruiken hun felle kleuren om signalen te geven aan hun soortgenoten. De driehoornkameleons die op Oahu leven, zijn kleurrijker dan de driehoornkameleons die in Kenia leven. Tot 1972 leefden er geen driehoornkameleons op Oahu.

Een verklaring voor de vestiging en snelle verspreiding van de driehoornkameleons op Oahu, is de afwezigheid van predatoren. Er zullen echter ook andere factoren een rol gespeeld hebben.

Verklaar aan de hand van een andere biotische factor dan predatie, dat de driehoornkameleons konden overleven op Oahu.
Verklaar aan de hand van een abiotische factor dat de driehoornkameleons konden overleven op Oahu.

Klaar met deze vraag?

Of laat de AI-docent jouw antwoord nakijken:

Uitleg bij vraag 34

Kom je er niet uit? Begin met een hint. Klaar? Bekijk stap voor stap hoe je alle punten haalt.

Vraag 36

[P] Populatie- en ecosysteemniveau [P4] Soortvorming [Biologie voor Jou] H4: Evolutie [Nectar] H10: Evolutie

2p

De verschillen in kleur tussen de driehoornkameleons op Oahu en in Kenia worden veroorzaakt door genetische verschillen.

Hieronder staan uitspraken die een mogelijke verklaring geven voor de genetische verschillen.

De 36 dieren die in 1972 ontsnapten, waren in Kenia geselecteerd op hun fellere kleuren.
Het voedsel op Oahu bevat meer natuurlijke kleurstoffen.
In Kenia hebben de felgekleurde driehoornkameleons een lagere fitness door de aanwezigheid van predatoren.

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak wel of niet een verklaring kan zijn voor het genetische verschil in kleur.

Klaar met deze vraag?

Of laat de AI-docent jouw antwoord nakijken:

Uitleg bij vraag 36

Kom je er niet uit? Begin met een hint. Klaar? Bekijk stap voor stap hoe je alle punten haalt.

Vraag 37

[M] Molecuul- en celniveau [M2] Stofwisseling van de cel [Nectar] H6: Voeding, vertering en gezondheid [Biologie voor Jou] H8: Stofwisseling in de cel

1p

De kleur van kameleons wordt bepaald door de rangschikking van verschillende moleculen in de cellen van de huid en door stervormige cellen met zwart pigment. Het pigment in de stervormige cellen kan verspreid of geconcentreerd worden, waardoor de huid donkerder of lichter wordt. Hiermee reguleert de kameleon, die koudbloedig is, zijn lichaamstemperatuur. In de ochtend zijn kameleons donkerder van kleur, waardoor ze sneller opwarmen.

Beredeneer dat het voor celprocessen van een kameleon belangrijk is dat hij opwarmt.

Figuur 1 bij vraag 37 van opgave Kameleon bekent kleur (Biologie HAVO 2025)

Klaar met deze vraag?

Of laat de AI-docent jouw antwoord nakijken:

Uitleg bij vraag 37

Kom je er niet uit? Begin met een hint. Klaar? Bekijk stap voor stap hoe je alle punten haalt.

Vraag 39

[P] Populatie- en ecosysteemniveau [P4] Soortvorming [Biologie voor Jou] H4: Evolutie [Nectar] H10: Evolutie

2p

Er zijn zo’n 200 soorten kameleons bekend. Deze zijn onderverdeeld in verschillende geslachten (genera). In de stamboom is een aantal van deze geslachten te zien, waaronder ook het geslacht Trioceros waartoe de driehoornkameleon behoort.

Hieronder staan uitspraken over deze stamboom.

Het geslacht Brookesia is de voorouder van alle andere geslachten.
De laatste gemeenschappelijke voorouder van het geslacht Trioceros en het geslacht Kinyongia leefde in de geologische periode Jura.
Het geslacht Rhampholeon is meer verwant met het geslacht Kinyongia dan met het geslacht Trioceros.

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is. Gebruik je informatieboek.

Figuur 1 bij vraag 39 van opgave Kameleon bekent kleur (Biologie HAVO 2025)

Klaar met deze vraag?

Of laat de AI-docent jouw antwoord nakijken:

Uitleg bij vraag 39

Kom je er niet uit? Begin met een hint. Klaar? Bekijk stap voor stap hoe je alle punten haalt.

Uitleg en antwoorden

Vraag 34

2 punten

maximumscore 2

voorbeelden van een juiste verklaring voor overleving aan de hand van een biotische factor:

Er is voldoende voedsel aanwezig.
Er zijn geen ziekteverwekkers aanwezig.

voorbeelden van een juiste verklaring voor overleving aan de hand van een abiotische factor:

De temperatuur ligt binnen de tolerantiegrenzen.
De luchtvochtigheid is gunstig.

een juiste verklaring voor overleving aan de hand van een biotische factor (anders dan predatie) [1]
een juiste verklaring voor overleving aan de hand van een abiotische factor [1]

Uitleg bij vraag 34

Vraag 35

1 punt

maximumscore 1

Uit het antwoord moet blijken dat de tijd (vanaf 1972) dat de populaties gescheiden zijn geweest, te kort is (om dusdanig grote verschillen te laten ontstaan waardoor geen vruchtbare nakomelingen meer zouden kunnen ontstaan bij kruising van individuen uit de verschillende populaties).

Uitleg bij vraag 35

Vraag 36

2 punten

maximumscore 2

wel
niet
wel

indien drie nummers correct [2]
indien twee nummers correct [1]
indien minder dan twee nummers correct [0]

Uitleg bij vraag 36

Vraag 37

1 punt

maximumscore 1

voorbeelden van een juist antwoord:

Voor de processen in de cel zijn enzymen nodig die beter functioneren bij een hogere temperatuur.
Als de kameleon warmer wordt, kunnen zijn enzymen in de cel beter werken.
De optimumtemperatuur van enzymen ligt hoger dan de lichaamstemperatuur in de ochtend.
De reacties verlopen sneller bij hogere temperaturen.

Uit het antwoord moet blijken dat (bij een hogere temperatuur) enzymen sneller/beter werken. / reacties sneller verlopen.

Uitleg bij vraag 37

Vraag 38

1 punt

maximumscore 1

Uit het antwoord moet blijken dat aansturing door het zenuwstelsel snelle aanpassing van kleur mogelijk maakt.

Uitleg bij vraag 38

Vraag 39

2 punten

maximumscore 2

onjuist
onjuist
onjuist

indien drie nummers correct [2]
indien twee nummers correct [1]
indien minder dan twee nummers correct [0]

Uitleg bij vraag 39

Volgende opgave: Nierfalen bij katten →