Kameleon bekent kleur

Opgave 7 (vraag 34 t/m 39) uit eindexamen Biologie HAVO 2025 tijdvak 2

Vraag A
[P] Populatie- en ecosysteemniveau[P1] Regulatie van ecosystemen[Biologie voor Jou] H7: Ecologie en milieu[Nectar] H7: Soorten en relaties
2p

Kameleon bekent kleur

In 1972 kwam er op Oahu, een eiland van Hawaï, een vracht aan met 36 driehoornkameleons uit Kenia. De dieren ontsnapten en nu komt de soort algemeen voor op het eiland Oahu.

Driehoornkameleons gebruiken hun felle kleuren om signalen te geven aan hun soortgenoten. De driehoornkameleons die op Oahu leven, zijn kleurrijker dan de driehoornkameleons die in Kenia leven. Tot 1972 leefden er geen driehoornkameleons op Oahu.

Een verklaring voor de vestiging en snelle verspreiding van de driehoornkameleons op Oahu, is de afwezigheid van predatoren. Er zullen echter ook andere factoren een rol gespeeld hebben.

  • Verklaar aan de hand van een andere biotische factor dan predatie, dat de driehoornkameleons konden overleven op Oahu.
  • Verklaar aan de hand van een abiotische factor dat de driehoornkameleons konden overleven op Oahu.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag B
[P] Populatie- en ecosysteemniveau[P4] Soortvorming[Biologie voor Jou] H4: Evolutie[Nectar] H10: Evolutie
1p

De driehoornkameleons uit Oahu en Kenia zijn geografisch gescheiden. Toch is het waarschijnlijk dat zij nog steeds samen vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen, en daarmee tot dezelfde soort behoren.

Verklaar waarom het niet waarschijnlijk is dat de driehoornkameleons uit Oahu en Kenia geëvolueerd zijn tot twee soorten.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag C
[P] Populatie- en ecosysteemniveau[P4] Soortvorming[Biologie voor Jou] H4: Evolutie[Nectar] H10: Evolutie
2p

De verschillen in kleur tussen de driehoornkameleons op Oahu en in Kenia worden veroorzaakt door genetische verschillen.

Hieronder staan uitspraken die een mogelijke verklaring geven voor de genetische verschillen.

  1. De 36 dieren die in 1972 ontsnapten, waren in Kenia geselecteerd op hun fellere kleuren.
  2. Het voedsel op Oahu bevat meer natuurlijke kleurstoffen.
  3. In Kenia hebben de felgekleurde driehoornkameleons een lagere fitness door de aanwezigheid van predatoren.

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak wel of niet een verklaring kan zijn voor het genetische verschil in kleur.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag D
[M] Molecuul- en celniveau[M2] Stofwisseling van de cel[Nectar] H6: Voeding, vertering en gezondheid[Biologie voor Jou] H8: Stofwisseling in de cel
1p

De kleur van kameleons wordt bepaald door de rangschikking van verschillende moleculen in de cellen van de huid en door stervormige cellen met zwart pigment. Het pigment in de stervormige cellen kan verspreid of geconcentreerd worden, waardoor de huid donkerder of lichter wordt. Hiermee reguleert de kameleon, die koudbloedig is, zijn lichaamstemperatuur. In de ochtend zijn kameleons donkerder van kleur, waardoor ze sneller opwarmen.

Beredeneer dat het voor celprocessen van een kameleon belangrijk is dat hij opwarmt.

Figuur 1 bij vraag 37 van opgave Kameleon bekent kleur (Biologie HAVO 2025)

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag E
[O] Orgaan- en organismeniveau[O2] Zelfregulatie van het organisme[Biologie voor Jou] H5: Regeling[Nectar] H14: Reageren
1p

De verspreiding van het pigment in de stervormige cellen wordt aangestuurd door het zenuwstelsel. Bij andere diersoorten die van kleur kunnen veranderen, worden kleurveranderingen meestal veroorzaakt door hormonen.

Noteer een voordeel van aansturing door het zenuwstelsel.

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Vraag F
[P] Populatie- en ecosysteemniveau[P4] Soortvorming[Biologie voor Jou] H4: Evolutie[Nectar] H10: Evolutie
2p

Er zijn zo’n 200 soorten kameleons bekend. Deze zijn onderverdeeld in verschillende geslachten (genera). In de stamboom is een aantal van deze geslachten te zien, waaronder ook het geslacht Trioceros waartoe de driehoornkameleon behoort.

Hieronder staan uitspraken over deze stamboom.

  1. Het geslacht Brookesia is de voorouder van alle andere geslachten.
  2. De laatste gemeenschappelijke voorouder van het geslacht Trioceros en het geslacht Kinyongia leefde in de geologische periode Jura.
  3. Het geslacht Rhampholeon is meer verwant met het geslacht Kinyongia dan met het geslacht Trioceros.

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar. Noteer erachter of de bijbehorende uitspraak juist of onjuist is. Gebruik je informatieboek.

Figuur 1 bij vraag 39 van opgave Kameleon bekent kleur (Biologie HAVO 2025)

Voor nakijken en persoonlijke tips van de AI-docent: Maak een foto van jouw antwoord of type het in.

Antwoordmodel

Volgende opgave: Nierfalen bij katten →