Hoofdstuk 8 · Nectar (4.1e editie) · Biologie HAVO
Examenvragen bij hoofdstuk 8: Ecosysteem en evenwicht
18 vragen uit 4 eindexamens Biologie HAVO (2025 tot en met 2026) gaan over de stof van hoofdstuk 8 (Ecosysteem en evenwicht) van Nectar (4.1e editie), samen goed voor 27 punten. Bij elke vraag staat een uitleg: wat er gevraagd wordt, hoe je het aanpakt, het antwoord voor alle punten en de valkuilen. Hieronder zie je per vraag wat er gevraagd wordt; klik door om de vraag te maken.
Valkuilen bij hoofdstuk 8
Uit de uitleg bij deze vragen: antwoorden die te vaag zijn, begrippen die je makkelijk verwart en wat het correctievoorschrift wel en niet goed rekent.
- Bij vraag 7 van ‘Bedreigingen voor de beekprik’ (2026, tijdvak 1) →
Eén reden is genoeg. Noem wel het mechanisme (uitspoeling of afbraak), niet alleen "er komt vervuiling".
- Bij vraag 22 van ‘Plantenveredeling voor biologische landbouw’ (2026, tijdvak 1) →
Goed zijn ook vervluchtiging, en het oogsten van gewassen, de opname door planten of vraat door dieren (die dan mineralen meenemen). Noem twee verschillende processen. Geen punt voor een reden die geen proces is, zoals "kunstmest wordt niet gebruikt".
- Bij vraag 9 van ‘Bon biní na Boneiru (Welkom op Bonaire)’ (2026, tijdvak 2) →
Noem de afbraak door reducenten of bacteriën. Noem je schimmels in plaats van bacteriën, dan telt dat volgens het model ook goed.
- Bij vraag 29 van ‘Kiezen voor vegan’ (2026, tijdvak 2) →
Alleen "planten zijn goedkoper" of "dieren hebben ook grond nodig" geeft geen punten: je moet de energiestroom noemen. Gebruik je het woord biomassa in plaats van energie, dan wordt dat volgens het model niet aangerekend.
- Bij vraag 3 van ‘De zeearend moet blijven!’ (2025, tijdvak 1) →
"Zeearenden zijn gevoeliger" klopt niet, want de tekst zegt het tegendeel. Het model geeft het tweede punt ook als je alleen schrijft dat de insecticiden accumuleren in de voedselketen.
- Bij vraag 20 van ‘Een nieuwe groente: eendenkroos’ (2025, tijdvak 1) →
Het zuurstofverbruik door de bacteriën (1) is de laatste stap. Het hele rijtje moet kloppen.
Alle 18 vragen over hoofdstuk 8
Per vraag zie je wat er gevraagd wordt. In de opgave staan de vragen over dit onderwerp in het groen.
Eindexamen 2026, tijdvak 1
- Vraag 222 punten · met uitleg
Je noemt twee processen waardoor mineralen uit de bodem verdwijnen. Dit test de kringloop van mineralen op een akker.
- Vraag 232 punten · met uitleg
Je beoordeelt twee uitspraken over monocultuur en strokenteelt. Dit test het verband tussen soortenrijkdom en plagen.
- Vraag 252 punten · met uitleg
Je legt uit waarom erwten met knolletjesbacteriën de boer minder mest laten gebruiken, met de stikstofkringloop. Dit test de rol van stikstofbinding in de kringloop.
Eindexamen 2026, tijdvak 2
- Vraag 91 punt · met uitleg
Je verklaart waarom veel bladafval op de bodem zorgt voor zuurstofarm water en zuurstofarme bodem.
- Vraag 132 punten · met uitleg
Je beredeneert hoe eutrofiëring ertoe kan leiden dat H. stipulacea T. testudinum verdringt. Je legt ook uit wat eutrofiëring is en welke rol licht speelt.
- Vraag 161 punt · met uitleg
Je verklaart hoe het versterkte broeikaseffect de natuur van Bonaire kan aantasten.
Eindexamen 2025, tijdvak 1
- Vraag 201 punt · met uitleg
Je zet vier gebeurtenissen in de volgorde die leidt tot zuurstoftekort in het water.
- Vraag 231 punt · met uitleg
Je noemt de belangrijkste andere oorzaak van energieverlies in een voedselketen.
- Vraag 251 punt · met uitleg
Je noemt een argument waarom verticale landbouw ecologisch duurzamer kan zijn dan gangbare akkerbouw, anders dan minder landbouwgrond.
Eindexamen 2025, tijdvak 2
- Vraag 131 punt · met uitleg
Je geeft één manier waarop akkerbouwers bij de teelt de -uitstoot per kilogram suikerbiet kunnen verminderen.
- Vraag 142 punten · met uitleg
Je berekent hoeveel kilogram bio-ethanol één hectare suikerbieten oplevert en hoeveel kilogram er minder vrijkomt bij pulp dan bij sap.
- Vraag 151 punt · met uitleg
Je verklaart waarom bio-ethanol uit suikerbieten minder bijdraagt aan het versterkte broeikaseffect dan fossiele brandstof, terwijl ook bij verbranding van bio-ethanol vrijkomt.