Subdomein P3 · Biologie HAVO
Examenvragen over Interactie in ecosystemen
13 vragen uit 4 eindexamens Biologie HAVO (2025 tot en met 2026) gaan over het subdomein Interactie in ecosystemen, samen goed voor 22 punten. Bij elke vraag staat een uitleg: wat er gevraagd wordt, hoe je het aanpakt, het antwoord voor alle punten en de valkuilen. Hieronder zie je per vraag wat er gevraagd wordt; klik door om de vraag te maken.
Valkuilen bij Interactie in ecosystemen
Uit de uitleg bij deze vragen: antwoorden die te vaag zijn, begrippen die je makkelijk verwart en wat het correctievoorschrift wel en niet goed rekent.
- Bij vraag 10 van ‘Bedreigingen voor de beekprik’ (2026, tijdvak 1) →
Een pijl de verkeerde kant op kost het tweede punt. Een andere soort of een abiotische factor erbij (bijvoorbeeld zonlicht) kost 1 punt. Staat er "andere kleine meercellige waterorganismen" met een pijl naar de beekprik, of "andere eencellige organismen" met een pijl naar de raderdiertjes, dan rekent het model dat niet aan.
- Bij vraag 26 van ‘Plantenveredeling voor biologische landbouw’ (2026, tijdvak 1) →
Beide kolommen moeten kloppen. Let op de richting: de mineralen gaan naar de plant, de organische stoffen naar de schimmel. De tekst zegt het zelf: de schimmel bevordert de opname van mineralen, en krijgt er voedingsstoffen voor terug.
- Bij vraag 17 van ‘Oma’s aan de top’ (2026, tijdvak 2) →
De relatie moet je met een naam noemen. "Ze eten dezelfde dieren" is te vaag. Het model rekent ook het woord "competitie" goed voor het tweede punt.
- Bij vraag 3 van ‘De zeearend moet blijven!’ (2025, tijdvak 1) →
"Zeearenden zijn gevoeliger" klopt niet, want de tekst zegt het tegendeel. Het model geeft het tweede punt ook als je alleen schrijft dat de insecticiden accumuleren in de voedselketen.
- Bij vraag 25 van ‘Een nieuwe groente: eendenkroos’ (2025, tijdvak 1) →
Het model geeft ook: geen uitspoeling van meststoffen, laag waterverbruik, minder last van dieren zoals slakken, minder grote machines met fossiele brandstof, minder stikstofbelasting van natuurgebieden en minder transport. "Minder grond" is al gegeven en telt niet.
- Bij vraag 13 van ‘Groene energie nog groener’ (2025, tijdvak 2) →
Geef één maatregel bij de teelt. Maatregelen bij transport, opslag of verwerking horen niet bij de teelt. Meer dan één maatregel noemen levert niet meer op.
Alle 13 vragen over Interactie in ecosystemen
Per vraag zie je wat er gevraagd wordt. In de opgave staan de vragen over dit onderwerp in het groen.
Eindexamen 2026, tijdvak 1
Eindexamen 2026, tijdvak 2
- Vraag 172 punten · met uitleg
Je noemt de producenten in het voedselweb uit het kader en de ecologische relatie tussen kleine walvissoorten en inktvissen.
- Vraag 182 punten · met uitleg
Je bepaalt tot welke orde of ordes van consumenten de orka behoort in het voedselweb uit het kader. Dit test het begrip orde van consumenten.
Eindexamen 2025, tijdvak 1
- Vraag 32 punten · met uitleg
Je legt uit waarom de insecticiden de zeearend ernstig schaden en insectenetende vogels niet. Dit gaat over ophoping van een gif in een voedselketen.
- Vraag 101 punt · met uitleg
Je geeft een argument voor de stelling dat de relatie tussen de zwarte populier en de zeearend commensalisme is.
Eindexamen 2025, tijdvak 2
- Vraag 131 punt · met uitleg
Je geeft één manier waarop akkerbouwers bij de teelt de -uitstoot per kilogram suikerbiet kunnen verminderen.
- Vraag 142 punten · met uitleg
Je berekent hoeveel kilogram bio-ethanol één hectare suikerbieten oplevert en hoeveel kilogram er minder vrijkomt bij pulp dan bij sap.