Hoofdstuk 13 · Chemie Overal · Scheikunde HAVO
Examenvragen bij hoofdstuk 13: Duurzaam produceren
11 vragen uit 3 eindexamens Scheikunde HAVO (2024 tot en met 2026) gaan over de stof van hoofdstuk 13 (Duurzaam produceren) van Chemie Overal, samen goed voor 23 punten. Bij elke vraag staat een uitleg: wat er gevraagd wordt, hoe je het aanpakt, het antwoord voor alle punten en de valkuilen. Hieronder zie je per vraag wat er gevraagd wordt; klik door om de vraag te maken.
Valkuilen bij hoofdstuk 13
Uit de uitleg bij deze vragen: antwoorden die te vaag zijn, begrippen die je makkelijk verwart en wat het correctievoorschrift wel en niet goed rekent.
- Bij vraag 13 van ‘Terugwinning van lithium’ (2026, tijdvak 2) →
Algemene voorzorgsmaatregelen, of maatregelen die niet gericht zijn op het ontstaan van chloorgas in een fabriek, tellen niet. De twee P-zinnen moeten bovendien twee verschillende maatregelen beschrijven. Geef niet meer dan twee nummers: alleen de eerste twee tellen mee.
- Bij vraag 21 van ‘Terugwinning van lithium’ (2026, tijdvak 2) →
Bij de pijl met een * hoef je geen nummer te noteren; staat er toch een nummer, dan wordt dat niet beoordeeld. Stof 2 en 5 verdwijnen niet zomaar: 2 reageert in R3 en 5 gaat als residu uit S2. Vergeet de overmaat 1 en 3 niet.
- Bij vraag 25 van ‘Gemodificeerd zetmeel’ (2026, tijdvak 2) →
Reken met de coëfficiënten uit de vergelijking: en niet . Zowel de beginstoffen (162 + 68,0) als de producten (176 + 54,0) geven 230 voor de noemer. Dat is ook een controle.
- Bij vraag 4 van ‘Toiletpapier wordt bio-ethanol’ (2024, tijdvak 1) →
Reken de mee bij de beginstoffen. Vergeet je het water, dan krijg je , en dat is fout. Reken met de coëfficiënt 6 bij ethanol. Een rekenfout of een verkeerde eenheid kost een punt, maar een atoomeconomie als percentage of als getal tussen 0 en 1 is goed.
- Bij vraag 16 van ‘Zuurstofvanger’ (2024, tijdvak 1) →
Het moet gaan om laag B en het ijzer, niet over PE of aluminium in het algemeen.
- Bij vraag 24 van ‘Plastic wordt olie’ (2024, tijdvak 1) →
Terugvoer van stof 3 en/of 4 naar de reactor wordt goedgerekend. Waar de stofstromen de blokken verlaten, wordt niet beoordeeld. Namen of formules in plaats van nummers worden niet aangerekend. Teken je tussen de reactor en S1 een extra blok 'koelen' met de juiste stofstromen, dan krijg je 2 punten.
Alle 11 vragen over hoofdstuk 13
Per vraag zie je wat er gevraagd wordt. In de opgave staan de vragen over dit onderwerp in het groen.
Eindexamen 2026, tijdvak 1
- Vraag 43 punten · met uitleg
Je maakt het blokschema op de uitwerkbijlage compleet: je tekent de ontbrekende pijlen en zet bij elke stofstroom de nummers van de stoffen die erin zitten (1 koffiebekersnippers, 2 pulp, 3 PE, 4 water).
- Vraag 52 punten · met uitleg
Je geeft één argument voor en één argument tegen de stelling dat het recyclen van koffiebekers past bij het cradle-to-cradle-principe. Volgens dat principe houden alle materialen blijvende waarde en blijven ze in gesloten kringlopen.
Eindexamen 2026, tijdvak 2
- Vraag 132 punten · met uitleg
Je zoekt in de tabel met gevaren- en voorzorgsaanduidingen in je informatieboek twee P-zinnen op. Elke P-zin beschrijft een andere voorzorgsmaatregel die past bij de gevarenaanduidingen H318 en H319 van chloor.
- Vraag 213 punten · met uitleg
Je maakt het blokschema op de uitwerkbijlage compleet. Je tekent de ontbrekende pijlen met stofstromen en schrijft op de stippellijntjes en bij de nieuwe pijlen de nummers 1 tot en met 6 van de stoffen. Nummers mag je vaker gebruiken.
Eindexamen 2024, tijdvak 1
- Vraag 42 punten · met uitleg
Je berekent de atoomeconomie van reactie 3: welk deel van de massa van de beginstoffen eindigt in het gewenste product ethanol.
- Vraag 51 punt · met uitleg
Je kiest een uitgangspunt van de groene chemie uit 6, 8, 9 en 12 waarop proces B beter scoort dan proces A, met een toelichting. Zoek ze op in de tabel met de uitgangspunten in je informatieboek.
- Vraag 243 punten · met uitleg
Je maakt het blokschema op de uitwerkbijlage compleet: de blokken S1 en S2 tekenen, de pijlen van de stofstromen tekenen en bij de pijlen de nummers 1 (gassen), 2 (olie), 3 (vaste stof) en 4 (water) zetten.
- Vraag 252 punten · met uitleg
Je geeft aan welke handeling de onderzoekers moeten doen om te testen of de vaste stof uit S1 de olie-opbrengst kan vergroten, en welk resultaat dat zou betekenen.